ORGULLOS@S DO NOSO, ORGULLOS@S DO GALEGO

Vídeo dunha campaña de apoio ao galego e en contra do Decretazo levada a cabo pola Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística.
Nela colaboran Martiño Rivas, María Castro, Luís Tosar, Belén Regueira, Antón Reixa e Susana Seivane.

O DÍA DAS LETRAS GALEGAS

O 20 de marzo de 1963, tres membros da Real Academia Galega (Manuel Gómez Román, Xesús Ferro Couselo e Francisco Fernández del Riego) presentaron nesta institución unha proposta histórica: Que se declarase o dia 17 de maio de cada ano "Día das Letras Galegas" como data para "recolle-lo latexo material da actividade intelectual galega".

Escolleron o 17 de maio por ser a data en que Rosalía de Castro dedicou o libro Cantares Gallegos á poeta Fernán Caballero, xa que a data de publicación se descoñece.

Desde ese 17 de maio de 1963, ano en que se lle dedicou o Día das Letras Galegas a Rosalía, como non podía ser doutro xeito, foron varios os autores e autoras homenaxeados.

Picando aquí podes ver a listaxe completa.

Neste ano 2010, o homenaxeado será Uxío Novoneyra, o poeta do Courel. Moitos e moitas foron os que apoiaron esta candidatura na rede e ao final, merecidamente, a Academia fixo caso do que pedía a sociedade, e este extraordinario poeta pasará a engrosar a listaxe de escritores aos que se lle dedicou este gran día da cultura galega.

MANUEL LOURENZO: O GRAN HOME DO TEATRO GALEGO

Hoxe déixovos a ficha dun dos grandes do teatro e do audiovisual galego: Manuel Lourenzo. De seguro que o coñecedes de series como Mareas Vivas, onde se fixo coñecido para o gran público interpretando o enigmático Melgacho, que ben podería ser un personaxe tipo do mariñeiro galego, a personificación da filosofía das nosas xentes do mar.
Mais Manuel Lourenzo xa levaba desde moi novo renovando o teatro galego en todas as súas facetas: estudoso, autor, actor, director teatral...
Premio Nacional de Literatura Dramática (1997), Pedrón de Ouro (2001), Premio Nacional de Artes escénicas (2008) e Premio Álvaro Cunqueiro (2009) son simplemente catro dos seus últimos galardóns.
Unha traxectoria que comezou a finais da Ditadura e que continúa hoxe, con máis forza se cabe, colocando o teatro galego á altura do que se está a facer noutros lugares.

VOCES CEIBES

A finais dos anos 60 xurdiu arredor da Universidade de Santiago de Compostela un grupo de mozos que, a imitación da Nova Cançó catalá, crearon o que se deu en chamar a Nova Canción Galega. O grupo, apadriñado polo poeta chairego Manuel María, chamaríase Voces Ceibes, o que xa dicía moito da súa intención.
Tratábase de reivindicar o galeguismo a través da música e da poesía, cunhas cancións protesta que pronto se convertirían en himnos da época contra o réxime franquista.
Podedes ver unha reportaxe que lle fixeron recentemente no xornal A Nosa Terra con motivo do seu 40 aniversario no seguinte vídeo:

E neste outro vídeo podedes ver aos integrantes do grupo como eran nos anos 60 cunha das súas cancións máis coñecidas, "Os compañeiros":

LONGA NOITE DE PEDRA

LONGA NOITE DE PEDRA
No meio do caminho tinha uma pedra
tinha uma pedra no meio do caminho
tinha uma pedra
no meio do caminho tinha uma pedra.
CARLOS DRUMMOND DE ANDRADE

O teito é de pedra.
De pedra son os muros
i as tebras.
De pedra o chan
i as reixas.
As portas,
as cadeas,
o aire,
as fenestras,
as olladas,
son de pedra.
Os corazós dos homes
que ao lonxe espreitan,
feitos están
tamén
de pedra.
I eu, morrendo
nesta longa noite
de pedra.

Con este poema comeza o libro Longa noite de pedra (Celso Emilio Ferreiro, 1962), un título que serviría de metáfora para os terríbeis anos da Guerra Civil (1936-1939) e da posterior Ditadura (1939-1975).

Nos seguintes temas imos ver que ocorreu na lingua e na literatura galegas durante estes anos. Como poderedes supor, todos os avances que se conseguiran co movemento nacionalista das Irmandades da Fala e coa Xeración Nós ficaron diluídos polo golpe de estado do xeneral Franco e a posterior represión exercida en Galiza, onde non houbo guerra, a diferenza doutros puntos do Estado.

No seguinte vídeo, tirado da serie Historias de Galicia, podedes ver un contexto histórico moi por enriba:

Asemade, téñovos comentado na aula que diferentes filmes retratan con bastante bo tino a situación histórica destes anos. Un deles é A lingua das bolboretas (José Luis Cuerda, 1999), baseada en varios relatos recollidos no volume Que me queres, Amor? (Manuel Rivas, 1995). Nela cóntase como era a vida na Segunda República e o momento xusto do alzamento militar franquista (18.07.1936) e das consecuencias terríbeis para os que manifestaran o seu apoio á República e ao comunismo.

O outro filme, O lapis do carpinteiro (Antón Reixa, 2002), baseado tamén nunha novela homónima de Manuel Rivas (1999), seguiría cronoloxicamente a época d'A lingua das bolboretas, mostrando a represión durante a Guerra Civil en cadeas como a da Coruña ou a da Illa de San Simón, convertida en campo de concentración franquista. O seguinte vídeo é un dos fragmentos máis sonados desta película que vos recomendo encarecidamente:

Finalmente, penso que non estaría completo este repaso polo contexto histórico sen vos remitir ao seguinte vídeo sobre a represión na Illa de San Simón, na ría de Vigo:

LUIS TOSAR: GRANDE!

Os nosos parabéns a este actorazo galego, Luís Tosar, que para alén do seu traballo impecábel en cada proxecto que encabeza, é un exemplo a seguir como galego, levando por todo o mundo a nosa lingua e a nosa cultura sen complexos.
Onte, cando recollía o Goya ao mellor actor protagonista polo seu papel de Malamadre en Celda 211 (Daniel Monzón, 2009), puidémolo comprobar. Velaquí o vídeo:

A ROSA DOS VENTOS

Para finalizarmos con estas aulas onde o mar foi o protagonista, propóñovos un plan para esta fin de semana: visualizar a seguinte curtametraxe titulada A Rosa dos ventos de Jairo Iglesias onde atoparedes moitas caras coñecidas (entre elas unha sorpresa) e moitos lugares coñecidos da nosa Costa da Morte.

As referencias literarias son continuas: desde os poemas de Rosalía de Castro aos de Manuel Antonio... un universo cheo de sentimentos e emocións (ollo á banda sonora de auténtico luxo) nunha xoia de 16 minutos que non vos defraudará.

Desfrutádea!

EXERCICIOS DE ORTOGRAFÍA

Interesante enlace para practicardes o uso do b/v. Contén tamén un autocorrector para verdes os erros. Se navegardes polo resto do sitio web, veredes exercicios de ortografía de moi diversa índole.

Mais recordade: canto máis leades na nosa lingua, menos erros teredes ao escribila.